"Ti praštaj!, i traži da se čine dobra djela, a neznalica se kloni!"

Opraštaj i naređuj dobro kao što ti je naređeno,
a udalji se od neznalica.

Budi blag kada se obraćaš prema svim ljudima,
jer čovjek za koga se smatra da je dobar - blag je.



Uzvišeni Allah kaže:

خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ
"Ti praštaj!, i traži da se čine dobra djela, a neznalica se kloni!" (El-E'araf, 199)

Ovaj ajet iz časnoga Kur'ana je najobuhvatniji za pitanje moralnih vrijednosti, jer znači da održavaš veze sa onima koji ih s tobom prekidaju, da daješ onome ko ti uskraćuje i opraštaš onome ko ti nepravdu čini.

Nema sumnje da se čovjek kome se ljudi pokoravaju nalazi u tri okolnosti:

prva: naređuje im i zabranjuje u njihovu korist;
druga: uzima od njih pokornost koju su mu dužni ispovijedati;
treća: ljudi se prema njemu dvojako odnose: jedni se sa njim slažu i lojalni su mu, a drugi mu se suprotstavljaju i neprijatelji su mu. On prema obje ove skupine ima svoju obavezu.


Njegova obaveza u pogledu naredbe i zabrane je da im naređuje dobro, tj. dobro s kojim će oni biti ispravni, a i njihovo stanje, te da im zabranjuje ono što je tome suprotno.

Njegova obaveza prema pokornosti koju mu iskazuju jeste da od njih uzima ono što im je lahko dati i čemu se oni sami dobrovoljno i širokogrudno pokoravaju, te ih to uzimanje ne vodi u teškoće i nedaće koje će ih iskvariti. Njegova obaveza prilikom obraćanja neznalica prema njemu jeste da se od njih udalji, te da im se ne suprotstavlja istovjetno i ne sveti im se radi sebe.

Jedan mudri čovjek uzeo je ovo značenje i sročio ga u dva stiha rekavši:

Opraštaj i naređuj dobro kao što ti je naređeno,
a udalji se od neznalica.
Budi blag kada se obraćaš prema svim ljudima,
jer čovjek za koga se smatra da je dobar - blag je.

Jedan učenjak je rekao: "Ljudi se dijele u dvije skupine: one koji čine dobročinstvo, pa uzmi ono što ti od dobra dadnu i nemoj ih opterećivati preko njihovih mogućnosti, niti ih u neugodnost dovoditi; one koji loše postupaju, pa im naredi dobro, a ako se uzohole u svojoj zabludi, nepokorni ti budu i ustrajni u svome neznanju, onda se od njih udalji. Vjerovatno ćeš tako izbjeći njihove spletke.

Uzvišeni kaže:

ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ ۚ نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَصِفُونَ وَقُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ
"Ti lijepim zlo uzvrati, Mi dobro znamo šta oni iznose, i reci: "Tebi se, ja, Gospodaru moj, obraćam za zaštitu od došaptavanja šejtanskih i tebi se, Gospodaru moj, obraćam da me od njihova prisustva zaštitiš." (El-Mu'minun, 96-98)

وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ۚ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ وَمَا يُلَقَّاهَا إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَمَا يُلَقَّاهَا إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ ۖ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
"Dobro i zlo nisu isto! Zlo dobrim uzvrati, pa će ti dušmanin tvoj odjednom prisni prijatelj postati. To mogu postići samo strpljivi; To mogu postići samo vrlo sretni. A kada te šejtan pokuša na zle misli navesti, ti zatraži utočište u Allaha, jer On uistinu sve čuje i sve zna." (Fussilet, 34-36)

Također, u suri El-E'araf kaže:

وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ ۚ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
"A kada te šejtan na zle misli pokuša navesti, ti zatraži utočište u Allaha, jer On sve čuje i sve zna." (El-E'araf, 200)

Ova tri ajeta u suri El-E'araf, El-Mu'minun i Fussilet nemaju njima četvrtog sličnog. Uzvišeni Allah upućuje nas u njima da se prema nepokornim ljudima ophodimo na najbolji način i da im se lijepim riječima obraćamo. To će ih sačuvati od protivljenja i prkosa, s Allahovom dozvolom. Zato je Uzvišeni rekao: "Zlo dobrim uzvrati, pa će ti dušmanin tvoj odjednom prisni prijatelj postati." Zatim nas Uzvišeni upućuje da od Njega tražimo utočište od šejtana džinna, jer se od njih ne možeš sačuvati činjenjem dobra, jer šejtan želi da te u potpunosti uništi, on ti je otvoreni neprijatelj, kao što je bio neprijatelj i tvome praocu.

Uzvišeni kaže: "Dobro i zlo nisu isto! Zlo dobrim uzvrati, pa će ti dušmanin tvoj odjednom prisni prijatelj postati. To mogu postići samo strpljivi, to mogu postići samo vrlo sretni." (Fussilet, 34-35) Velika je razlika između dobra i zla, pa zato onoga ko ti zlo učini, odvrati ga od sebe dobročinstvom, jer ti nećeš bolje kazniti onoga ko je vrijeđajući tebe nepokoran Allahu, nego što ćeš se u pogledu njega Allahu pokoravati. Možda ga to dobročinstvo povede ka ljubavi prema tebi, milosti i prijateljstvu, tako da ti postane veoma blizak po svojoj brižnosti i dobročinstvu.

Istinu je rekao pjesnik:

Dobro čini ljudima, pa ćeš porobiti njihova srca.
Jer dobročinstvo uvijek porobljava čovjeka.

Na ovoj poziciji neće se zadržati i suzdržati osim oni koji su strpljivi u onome što se suprotstavlja porivima duše; oni su sretni i na ovom i na budućem svijetu.

Zatim je Uzvišeni naredio traženje utočišta od šejtana kojem se ne može umaknuti kada donosi loše misli, osim da čovjek uđe pod zaštitu svoga Gospodara. Prethodno je data naznaka o ovome stepenu u navedenom ajetu sure El-E'araf.

Uzvišeni kaže:
وَلَمَنْ صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَٰلِكَ لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ
"A ko se strpi i oprosti, doista to u istinske postupke spada." (Eš-Šura, 43)

Uzvišeni obavještava da će se strpljenje na uznemiravanjima i prekrivanje loših postupaka ubrojati u pohvalna djela za koja se dobiva obilna nagrada i lijepa pohvala.

Određivanje aktuelnog stanja

Od temeljnih ciljeva islamskog šerijata na koje podsjeća časni Kur'an jeste određivanje aktuelnog stanja uvijek šerijatskim odrednicama, kako bi se razdvojilo loše od dobrog, raspoznao nevjernik od muslimana, razjasnio griješnik od pobožnjaka, da bi se tada moglo odnositi prema svima na način koji zaslužuju, shodno pravilima i propisima koje je Allah, dželle šanuhu, za to odredio.
Allah, dželle šanuhu, kaže:

مَا كَانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَىٰ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتَّىٰ يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ
„I ne može biti da Allah vjernike ostavi u stanju u kojem ste vi, dok loše od dobrih ne odvoji!“ (Ali-Imran, 179)

Također, kaže:

وَكَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ وَلِتَسْتَبِينَ سَبِيلُ الْمُجْرِمِينَ
„Tako Mi potanko izlažemo dokaze, i da bi očevidan bio put kojim idu grješnici.“ (Al-An'am, 55)

Stoga je na čovjeku obaveza da nauči svoju vjeru kako bi mu se pojasnili islam i nevjerstvo; kako bi mu se razjasnilo pogrešno od ispravnog; kako bi razlikovao sunnet od novotarije; kako bi poznavao Allahovu vjeru i kako se nebi zavarao sljedbenicima neznanja i sumnjivog.


Uzvišeni Allah nam u Kur'anu na dosta mjesta daje opis nevjernika i licemjera, kako bi ih vjernik mogao prepoznati pa da ne bude s njima i od njih, i čuvao ih se pa da se od njih odmakne i bude protiv njih. Allah, dželle šanuhu, kaže:

مَا كَانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَىٰ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتَّىٰ يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ
„I ne može biti da Allah vjernike ostavi u stanju u kojem ste vi, dok loše od dobrih ne odvoji!“ (Ali-Imran, 179)

Imam Et-Taberi u tumačenju ovog ajeta kaže: “I ne može biti da Allah, dželle šanuhu, vjernike ostavi u stanju u kojem ste vi, od miješanja vjernika od vas s licemjerom, pa da se jedan od drugog ne raspoznaju, sve dok ne odvoji loše od dobrih, tj. dok iskušenjima i ispitima ne odvoji lošeg - a to je licemjer koji u sebi prikriva nevjerstvo, od dobrog - a on je vjernik iskreni čistog vjerovanja.”
I kaže Uzvišeni:

يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَمَا يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَبِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَمَا هُمْ بِمُؤْمِنِينَ
„Ima ljudi koji govore:'Vjerujemo u Allaha i drugi svijet', a nisu vjernici! Oni (svojim djelima misle da) varaju Allaha i one koji vjeruju, iako, neosjećajući to, sami sebe varaju.“ (Al-Baqara, 8-9)

Imam Ibn Kesir kaže: ...Stoga Uzvišeni Allah ukazuje na licemjere, kako se vjernici ne bi zavarali njihovom formom, što bi unijelo nered na širem planu, zbog nečuvanja od njih i od uvjerenja u njihovo vjerovanje dok su oni u isto vrijeme nevjernici.

Musliman dakle mora posjedovati precizne mjere kojima uvijek može odrediti aktuelno stanje, svejedno radilo se o stanju određene jedinke ili stanju neke zajednice inače će izgubiti mogućnost kontrolisanja bilo kojeg stanja. Naprotiv, stvari će mu se uveliko pomiješati, tako da će nevjernika smatrati muslimanom, muslimana oslovljavati nevjerstvom, a licemjer će ga obmanuti onim što će ga uznemiravati i naštetiti mu u vjeri i imetku, a on neće poznavati njegovu stvarnost, čak neće biti svjestan šta se dešava oko njega.

Stoga je raspoznavanje između sljedbenika istine i sljedbenika laži neizbježna raskrsnica i nema koristi od prepirke i rasprave oko nje. Ili islam ili džahilijet, ili vjerovanje ili nevjerovanje, ili tevhid ili širk.

O zabrani ženidbe bludnicom

Muslimanu nije dozvoljeno ženiti se bludnicom niti je dozvoljeno muslimanki udati se za bludnika, osim ako se pokaju. Uzvišeni Allah je učinio da čednost bude uvjet koji trebaju ispunjavati oba supružnika prije stupanja u brak. Uzvišeni, je rekao:

الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ ۖ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ ۖ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ
„Od sada vam se dozvoljavaju sva lijepa jela; i dozvoljavaju vam se jela onih kojima je data Knjiga, i vaša jela su njima dozvoljena; i čestite vjernice su vam dozvoljene, i čestite kćeri onih kojima je data Knjiga prije vas, kad im vjenčane darove njihove dadnete s namjerom da se njima oženite, a ne da s njima blud činite i da ih za prilježnice uzimate.“(El-Ma'ide,5)

Tj. kao što je Allah dozvoljenim učinio prijatna i ukusna jela i hranu koju pripreme jevreji i kršćani, dozvolio je i brak s čednim ženama kao i s čednim ženama ehlu-kitabijkama (jevrejkama i kršćankama) ukoliko su čedne i nemaju ljubavnika.

Blud je zabranio i u ajetu koji govori o braku s ropkinjama ukoliko čovjek nije u stanju oženiti se slobodnom ženom, pa kaže Uzvišeni:

فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَنَاتٍ غَيْرَ مُسَافِحَاتٍ وَلَا مُتَّخِذَاتِ أَخْدَانٍ
"I ženite se njima, s dopuštenjem vlasnika njihovih, i podajte im vjenčane darove njihove, kako je uobičajeno, kada su čedne i kada javno ne čine blud i kada tajno ne žive s ljubavnicima."(En-Nisa, 25)


Ženidba bludnicom se nedvosmisleno zabranjuje u riječima Uzvišenog:

الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ ۚ وَحُرِّمَ ذَٰلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ
Bludnik neka ne ženi izuzev bludnicu ili mušrikinju, a bludnica, neka nju ne ženi, izuzev bludnik ili mušrik; a to je zabranjeno vjernicima. (En-Nur, 3.)

To je strogo zabranjeno vjernicima, tj. da se žene ženama koje su poznate kao bludnice jer to može učiniti samo bludnik ili mušrik.

Amr bin Šuajb, od svog oca, a on od njegovog djeda, prenosi da je Mersed ibn Ebu Mersed el-Ganevi, koji se bavio preprodajom robova, imao u Meki prijateljicu koja je bila bludnica, a zvali su je Anak. On je došao kod Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, i upitao ga: "Allahov Poslaniče, mogu li oženiti Anak?" Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, nije mu dao odgovora sve dok nije objavljen ajet: "Bludnik se ne treba ženiti osim bludnicom ili mušrikinjom." Zatim ga je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, pozvao i rekao mu:“Nemoj se ženiti njome“. Bilježi ga Ebu Davud, Et-Tirmizi i En-Nesai.

Ebu Hurejra, radijallahu anhu., prenosi da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: "Bludnik koji je zbog bluda bičevan može se oženiti samo njemu sličnom." Bilježe ga Ahmed i Ebu Davud.

Eš-Ševkani veli: "Ovaj opis odnosi se na osobe koje mogu biti opisane kao bludnici. U hadisu je jasan dokaz da čovjeku nije dozvoljeno da se oženi ženom koja je poznata kao bludnica, niti je ženi dozvoljeno da se uda za čovjeka koji je poznat kao bludnik. Na to ukazuje spomenuti ajet jer na kraju tog ajeta stoji: 'To je zabranjeno vjernicima.' Ovaj je ajet nedvosmislen u pogledu zabrane toga." (Završen citat)

Nifak - licemjerstvo, definicija i vrste

Riječ nifak u arapskom jeziku je infinitiv od nafeka. Kaže se: 'nafeka junafiku nifakan ve munafekaten. Ta riječ je uzeta od riječi en-nafeka'u’ to je jedan od podzemnih izlaza krtice iz njene rupe. Kada se krtica traži na jednom izlazu ona pobjegne na drugi. Na to ukazuje Allah kada kaže:
إِنَّ الْمُنَافِقِينَ هُمُ الْفَاسِقُونَ
«Licemjeri su zaista pravi fasici.» (Tevba, 67) Tj., izlaze iz kruga šerijata.

Allah je munafike okarakterisao gorim od otvorenih nevjernika pa kaže:
إِنَّ الْمُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ
«Licemjeri će na samom dnu džehennema biti.» (Nisa, 145)

- kaže:
إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُوا إِلَى الصَّلَاةِ قَامُوا كُسَالَىٰ يُرَاءُونَ النَّاسَ وَلَا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِيلًا
«Licemjeri misle da će Allaha prevariti, i On će ih za varanje njihovo kazniti. Kada ustaju da molitvu obave, lijeno se dižu, i samo zato da bi se pokazali pred svijetom, a Allaha gotovo da i ne spomenu.» (Nisa, 142)


-I kaže
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَبِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَمَا هُمْ بِمُؤْمِنِينَ
يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَمَا يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ
«Ima ljudi koji govore: "Vjerujemo u Allaha i u onaj svijet!"- a oni nisu vjernici. -Oni nastoje da prevare Allaha i one koji vjeruju, a oni i ne znajući, samo sebe varaju.» (Bekara, 8-9)

Vrste nifaka.

Nifak se može podijeliti u dvije vrste.

Prvo: Nifak ubjeđenja (u vjerovanju) a to je veliki nifak čiji vlasnik pokazuje islam a u sebi prikriva nevjerstvo. Ova vrsta u potpunosti čovjeka izvodi iz islama a njegov vlasnik će biti na samom dnu džehennema. Allah je nosioce nifaka opisao svakim zlom od kufra i ne posjedovanja imana: ismijavanje sa vjerom i vjernicima, naginjanje i prijateljevanje sa neprijateljima vjere jer svi zajedno mrze islam. Ovakvi postoje u svakom vremenu a pogotovo kada je islam jak i kada ne smiju javno djelovati. Oni u toj situaciji vanjštinom pokazuju islam kako bi svojom unutrinom spletkarili protiv islama i njegovih sljedbenika i kako bi živjeli sa muslimanima i tako osigurali svoje imetke i živote. Tako munafik vanjštinom pokazuje iman u Allaha, Njegove meleke, kitabe, poslanike i Sudnji dan, a u svojoj unutrini ništa to ne posjeduje, već niječe i ne vjeruje u Allaha i ne vjeruje da Allah govori govorom koji je spuštao ljudima, koje je učinio poslanicima, kako bi ljude s Njegovom dozvolom uputio na pravi put, opomenuo ih i zastrašio Njegovom kaznom.

Allah, Azze ve Dželle, je pocijepao zastore iza kojih se kriju munafici i njihove tajne razotkrio u Kur'anu i svojim iskrenim robovima ukazao na njihov način djelovanja i ponašanja kao bi se čuvali od njih. Na početku sure Bekara spomenuo je tri vrste ljudi: vjernike, nevjernike i munafike. O vjernicima je spomenuo četiri ajeta, o nevjernicima dva, a o munaficima trinaest ajeta zbog njihove mnogobrojnosti i opštih iskušenja od strane njih te zbog veličine smutnje koja od strane munafika pogađa islam i njegove pripadnike. Zaista problemi i belaji koji dolaze od njih su veoma jaki i teški.Jer se oni deklarišu kao muslimani i navodno pomažu islam a u stvari su njegovi neprijatelji. Svoje neprijateljstvo izražavaju svakom prilikom tako da neznalica pomisli da se radi o znanju i dobru a ustvari to je maksimalna šteta i fesad-nered.

Ovaj nifak-licemjerstvo se može podijeliti u šest vrsta:

Ugonjenje Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, u laž.
Nijekanje nekih pojedinosti s kojima je došao Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem.
Mržnja prema Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem.
Preziranje nečega s čim je došao Poslanik.
Radost pri nazadovanju Poslanikove vjere.
Preziranje napretka Poslanikove vjere.

Druga vrsta je praktični nifak ili nifak u djelima. A to je da čovjek uradi neko djelo koje spada u djela licemjerstva i licemjera s tim da u srcu ostane iman. Ova vrsta nifaka ne izvodi iz vjere ali predstavlja sredstvo koje tome vodi. Ovakav u svom srcu nosi i iman i nifak. Ako se ova djela od nifaka umnože pri čovjeku onda može postati pravi munafik. Dokaz tome su riječi Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem: «Pri kome se nađu četiri stvari pravi je munafik. A pri kome se nađe jedno od tih svojstava taj ima jedno svojstvo licemjerstva sve dok ga se ne kloni: kada mu se nešto povjeri on to iznevjeri, kada govori laže, kada se obaveže na nešto prevari i kada se prepire nepristojan je.» Hadis je muttefekun alejhi.

Pri kome se nađu ove četiri osobine pri njemu je objedinjeno zlo tako da je poprimio pravi epitet munafika a pri kome se nade jedno od pomenutog takav ima jedno svojstvo munafika sve dok ga ne ostavi. Moguće je da se kod roba objedine svojstvo zla i svojstva dobra, svojstva (ogranci) imana i svojstva (ogranci) kufra i licemjerstva*. Tako da može zaslužiti onoliko sevapa i onoliko kazne shodno brojnosti i omjeru pomenutih stvari.

Razlike između velikog i malog nifaka.

Veliki nifak izvodi iz vjere a mali nifak ne izvodi iz vjere.

Veliki nifak predstavlja razliku između onoga što se vjeruje i osjeća tajno od onoga što se ispoljava javno. A mali nifak predstavlja različitost tajnog i javnog pokazivanja u djelima mimo ubjeđenja i vjerovanja.

Veliki nifak ne može poteći od mu'mina-vjernika, a mali nifak može ponekad poteći od vjernika.
U većini slučajeva vlasnik velikog nifaka se ne kaje a ako bi se i pokajao postoji razilaženje oko primanja njegove tevbe kod vladara ili sudije za razliku od malog nifaka čiji se vlasnik obično može pokajati i Allah, Azze ve Dželle, mu oprosti.

Šejhul-islam ibn Tejmijje kaže: «Često se dešava da vjernici upadnu u neki ogranak nifaka pa im Allah, Azze ve Dželle, oprosti. Ponekad mu srce obuzme nešto što obavezuje nifak pa ga Allah, Azze ve Dželle, spasi od toga. Vjernik biva iskušan šejtanovim vesvesama i vesvesama nevjerstva od kojih njegovo srce osjeća tjeskobu. Tako su neki od ashaba rekli: "O Allahov Poslaniče, neki od nas u sebi nalaze nešto za šta bi im bilo draže da padnu sa neba na zemlju nego da o tome govore." -"To je dokaz jasnog imana" reče Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem. Bilježi ga Muslim. U drugom rivajetu stoji: "Nešto što smatraju velikim da bi o tome govorili." -Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, reče: "Hvala Allah, Azze ve Dželle, koji je njegove spletke odbio kao vesvesama." Tj., to je posljedica vesvesa-došaptavanja. Ta velika mržnja prema tome i odbijanje toga od srca predstavlja jasan iman.» Završen citat.

A što se tiče pripadnika velikog nifaka o njima Uzvišeni kaže: «Gluhi, nijemi i slijepi su, nikako da se osvijeste.» (Bekara, 18) tj., ne vraćaju se svojom unutrinom u islam. I kaže: «.. nit' se kaju nit' se opamećuju.» (Tevba, 126)

*Iman i kufr su dva oprečna termina koja se nikada ne mogu spojiti, tj. kada se jedan pojavi, drugog apsolutno nema i ne postoji, za razliku od njihovih ogranaka. Kufr se, kao i iman, sastoji od svojih djelova i ogranaka. Neki ogranci obavezuju izlazak iz vjere islama, a neki su manji od toga. Odatle se i u šerijatskim tekstovima sa riječju kufr nekada misli na veliki kufr, ono što izvodi iz vjere, a nekada na mali kufr koji ne izvodi iz vjere. Općenito, svi grijesi su ogranci kufra i njegovi djelovi, baš kao što su i sve pokornosti ogranci i djelovi imana.

Od temelja vjerovanja ehli-s-sunneta i džema'ta jeste i to da se pri jednoj osobi mogu naći ogranci imana i ogranci kufra ili nifaqa koji ne poništavaju temeljni iman i njegovu suštinu.

Uzvišeni Allah je rekao: „Toga dana bili su bliže nevjerovanju nego vjerovanju...“ (Ali Imran, 167)

Imam Ibn Kesir, Allah mu se smilovao, je povodom ovog ajeta rekao: „Sa njim su argumentovali činjenicu da se pri jednoj osobi mjenjaju njena stanja, nekada biva bliža nevjerstvu, a nekada bliže imanu.“

A Ibn Es-Sa'di, Allah mu se smilovao, je rekao: „U ovom ajetu je dokaz da se pri jednoj osobi mogu naci osobine kufra i osobine imana, te da nekada ista može biti bliža jednom od drugog!“

Pojašnjenje da tevhid rububijje za sobom obavezno povlači priznanje tevhida uluhijje - tevhidul-ibadet

To znači da onaj ko potvrdi tevhid rububijje i prizna da nema Stvoritelja, Opskrbitelja i Upravljača svemirom mimo Allaha, Azze ve Dželle, njemu biva obaveza da prizna da niko ne zaslužuje da mu se čini ibadet, u svim njegovim oblicima i vrstama, osim Allah, Azze ve Dželle. To predstavlja tevhid uluhijje. Uluhijet je ibadet.Značenje riječi 'ilah' (Bog), znači onaj koji se obožava, pa se tako ne moli i ne doziva niko osim Allaha, ne čini se istigasa-traženje pomoći osim od Allaha, nema tevekkula-oslonca osim na Njega, ne kolje se kurban niti se zavjetuje osim Njemu, i to važi i za ostale ibadete.

Tevhid rububijje je dokaz o obaveznosti tevhida uluhijje. Zbog toga često kao dokaz protiv onih koji niječu tevhid uluhijje navodi njihovo priznanje tevhida rububijje. Kao što su, Subhanehu ve Te'ala, riječi:

يَا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِرَاشًا وَالسَّمَاءَ بِنَاءً وَأَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقًا لَكُمْ ۖ فَلَا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَنْدَادًا وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ
" O ljudi, ibadet činite Gospodaru svome, koji je stvorio vas i one prije vas, da biste se kazne sačuvali; koji vam je Zemlju učinio posteljom, a nebo zdanjem; koji s neba spušta kišu i čini da s njom rastu plodovi, hrana za vas. Zato svjesno ne činite Allahu "endade" (pripisivanje nidda-suparnika Allahu) !» (Bekara, 21-22)


Naredio im je da ispoljavaju tevhid uluhijje, a to znači da Ga obožavaju - da Mu ibadet čine, a kao dokaz protiv njih je naveo tevhid rububijje tj., da je On stvorio sve ljude od prvog do zadnjeg, nebesa, zemlju i ono što je na njima. Da On upravlja vjetrom i spušta kišu, da upravlja rastom bilja i da daje plodove koji su opskrba za robove. Tako da im ne dolikuje da mu druge pridružuju (čine širk) za koje znaju da ništa od toga ne rade. Prirodan slijed je da se prizna tevhid uluhijje nakon priznanja tevhida rububijje.

Čovjek se prvo veže za izvor svog stvaranja i onoga za koga se veže njegova korist i šteta da bi se zatim okrenuo sredstvima koja će ga približiti tom izvoru kako bi stekao njegovo zadovoljstvo i ojačao vezu između njih. Tevhid rububijje predstavlja vrata za tevhid uluhijje. Zbog toga Allah, Azze ve Dželle, na ovaj način donosi dokaze protiv mušrika pa kaže:

قُلْ لِمَنِ الْأَرْضُ وَمَنْ فِيهَا إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ سَيَقُولُونَ لِلَّهِ ۚ قُلْ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ قُلْ مَنْ رَبُّ السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِسَيَقُولُونَ لِلَّهِ ۚ قُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَقُلْ مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ يُجِيرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيْهِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَسَيَقُولُونَ لِلَّهِ ۚ قُلْ فَأَنَّىٰ تُسْحَرُونَ
«Upitaj: "Čija je Zemlja i sve ono što je na njoj, znate li?" -'Allahova!' - odgovoriće, a ti reci; "Pa zašto onda ne dođete sebi?" -Upitaj: "Ko je Gospodar sedam nebesa i ko je Gospodar Arša veličanstvenog?" -"Allah!" - odgovoriće, a ti reci: ""Pa zašto se onda ne bojite?"-Upitaj: "U čijoj je ruci vlast nad svim, i ko uzima u zaštitu, i od koga niko ne može zaštićen biti, znate li?" -"Od Allaha!" - odgovoriće, a ti reci: "Pa zašto onda dopuštate da budete zavedeni?"» (El-mu'minun, 84-89)

-I kaže Uzvišeni:

ذَٰلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ ۖ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوهُ ۚ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ
«To vam je Allah, Gospodar vaš, nema drugog boga osim Njega, Stvoritelja svega; zato Njemu ibadet činite (' فَاعْبُدُوهُ).On nad svim bdi!» (En'am, 102)

Svoj rububijjet navodi kao dokaz zasluge da Mu se čini ibadet i upražnjava tevhid uluhijje.

On je zbog toga tj., tevhida uluhijje, stvorio stvorenja. U tom kontekstu On kaže:

وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
«Džinove i ljude sam stvorio samo zato da Mi ibadet čine (Zarijat, 56) Riječi: لِيَعْبُدُونِ znače da samo Meni čine ibadet (robuju). Rob ne može biti muvehhid pukim priznanjem tevhida rububijje sve dok ne potvrdi tevhid uluhijje i ne bude radio po njemu. Jer treba znati da su mušrici priznavali tevhid rububijje ali ih to nije uvelo u islam, a Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, se protiv njih borio iako su priznavali da je Allah, Azze ve Dželle, Stvoritelj i Opskrbitelj, Onaj koji umrtvljuje i oživljava. O tome Uzvišeni kaže:

وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ ۖ فَأَنَّىٰ يُؤْفَكُونَ
«A ako ih zapitaš ko ih je stvorio, sigurno će reći: "Allah!" Pa kuda se onda odmeću?» (Zuhruf, 87)

-I kaže:

وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ خَلَقَهُنَّ الْعَزِيزُ الْعَلِيمُ
«A ako ih upitaš ko je stvorio nebesa i Zemlju, oni će sigurno reći: "Stvorio ih je Allah!'» (Zuhruf, 9)-I kaže:
قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَمَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَمَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ ۚ فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ ۚ فَقُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ
«Upitaj: "Ko vas hrani s neba i iz zemlje, čije su djelo sluh i vid, ko stvara živo iz neživog, a pretvara živo u neživo, i ko upravlja svim"? - "Allah"! - reći će oni -, a ti reci: "Pa zašto Ga se onda ne bojite?"» (Junus, 31)

Ovakvih primjera je mnogo u Kuranu. Onaj ko misli da je tevhid potvrđivanje Allahova postojanja ili da je to potvrda da je Allah Stvoritelj i Opskrbitelj i Upravitelj kosmosom, onaj ko se zadovolji ovakvom spoznajom tevhida taj nije spoznao suštinu tevhida u koji su pozivali poslanici. Jer je takav zastao kod dokaza a ostavio ono na šta dokazi upućuju ili što proizilazi iz njih.

Od posebnosti uluhijjeta je opšte savršenstvo sa svih aspekata koje ni u kom pogledu nema manjkavosti. To povlači obavezu da se cjelokupan ibadet i obožavanje usmjeri samo Njemu jedinom. Veličanje, strah, dova, nada, pokajanje, oslonac, traženje pomoći, maksimalna poniznost i ljubav, sve je to razumski, šerijatski i prirodno obaveza da se upućuje jedino Allahu a isto tako je razumski, šerijatski i prirodno obaveza zabranjeno da se upražnjava nekome drugome.

Pojašnjenje značenja tevhida rububijje

Opšta definicija tevhida bi glasila da je to izražavanje Allahove Jednoće u stvaranju i upravljanju, iskrenom činjenju ibadeta samo Njemu mimo drugih i potvrda Njegovih lijepih imena i savršenih svojstava a može se podijeliti na tri dijela i to: tevhid rububijje, tevhid uluhijje i tevhid esmai ves-sifat. Svaka od ovih vrsta ima svoje značenje tako da se može uvidjeti razlika između njih.

Tevhid rububijje. - To je izražavanje Allahove Jednoće u Njegovim djelima tako što ćeš vjerovati da je On jedini Stvoritelj svih stvorenja. Otuda On kaže:

اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ ۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ
«Allah je stvoritelj svega i On upravlja svim.» (Zumer, 62)

I On opskrbljuje sve životinje i ljude. U tom kontekstu kaže:

وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا
«Na Zemlji nema nijednog živog bića, a da ga Allah ne hrani.» (Hud, 6)


On je jedini vladar svega i On svime upravlja na ovom svijetu. On daje vlast kome hoće a oduzima kome hoće, ponižava i čini ponosnim koga hoće, On je nad svim moćan, obrće dan i noć, daje život i smrt. U tom kontekstu Uzvišeni kaže:

قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ ۖ بِيَدِكَ الْخَيْرُ ۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرتُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَتُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ ۖ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ ۖ وَتَرْزُقُ مَنْ تَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ ٌ
«Reci: "O Allahu, koji svu vlast imaš, Ti vlast onome kome hoćeš daješ, a oduzimaš je od onoga od koga hoćeš.; Ti onoga koga hoćeš uzvisuješ, a onoga koga hoćeš unizuješ; u Tvojoj ruci je svako dobro, Ti, uistinu, sve možeš! Ti uvodiš noć u dan, i uvodiš dan u noć; Ti od neživog stvaraš živo, i od živog neživo; Ti opskrbljuješ koga hoćeš, bez računa" » (Ali Imran, 26-27)

Allah negira da ima saučesnika ili partnera u Svojoj vladavini niti pomagača. Isto tako Uzvišeni negira da ima saučesnika u stvaranju i opskrbljivanju pa kaže:

هَٰذَا خَلْقُ اللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ ۚ بَلِ الظَّالِمُونَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ
«To je Allahovo djelo; a pokažite Mi šta su drugi, mimo Njega stvorili? Ništa! Mnogobošci su u pravoj zabludi.» (Lukman, 11)

-I kaže:

أَمَّنْ هَٰذَا الَّذِي يَرْزُقُكُمْ إِنْ أَمْسَكَ رِزْقَهُ
«Ili, ko je taj koji će vas nahraniti, ako On hranu Svoju uskrati?» (Mulk, 21)

-Isto tako obavjestio je da je On jedini stvorio sva stvorenja pa kaže:

الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
«Hvala Allahu Gospodaru svijetova.» (Fatiha, 1)

-I kaže:

إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَىٰ عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ ۗ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ ۗ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ
«Gospodar vaš je Allah, koji je nebesa i Zemlju u šest vremenskih razdoblja stvorio, a onda se uzvisio iznad Arša; On tamom noći prekriva dan, koji ga u stopu prati, a Sunce i Mjesec i zvijezde se pokoravaju Njegovoj volji. Samo On stvara i upravlja! Uzvišen neka je Allah, Gospodar svjetova!» (Earaf, 54)

Zatim, Allah, Azze ve Dželle, je u prirodi svih stvorenja stvorio sklonost ka potvrdi Njegova rububijjeta-gospodarstva. Tako su čak i mušrici izražavali jednoću u rububijjetu iako su mu pridruživali sudruga kroz ibadet. O tome On, Azze ve Dželle, kaže:

قُلْ مَنْ رَبُّ السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ سَيَقُولُونَ لِلَّهِ ۚ قُلْ أَفَلَا تَتَّقُونَ قُلْ مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ يُجِيرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيْهِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ سَيَقُولُونَ لِلَّهِ ۚ قُلْ فَأَنَّىٰ تُسْحَرُونَ
«Upitaj: "Ko je Gospodar sedam nebesa i ko je Gospodar Arša veličanstvenog?" -"Allah!" - odgovoriće, a ti reci: ""Pa zašto se onda ne bojite?" -Upitaj: "U čijoj je ruci vlast nad svim, i ko uzima u zaštitu, i od koga niko ne može zaštićen biti, znate li?" - "Od Allaha!" - odgovoriće, a ti reci: "Pa zašto onda dopuštate da budete zavedeni?"» (Mu'minun, 86-89)

Nije poznato da je iko od Ademovih potomaka nijekao ovaj tevhid jer su ljudska priroda i srca stvorena na njemu. Zato su poslanici postavljali pitanje svojim narodima:

قَالَتْ رُسُلُهُمْ أَفِي اللَّهِ شَكٌّ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِيَدْعُوكُمْ لِيَغْفِرَ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَيُؤَخِّرَكُمْ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى
«Poslanici njihovi su govorili: "Zar se može sumnjati u Allaha, Stvoritelja nebesa i Zemlje. On vas poziva da bi vam neke grijehe vaše oprostio i da bi vas do roka određenog ostavio".» (Ibrahim, 10)

Najpoznatiji koji se pretvarao da ne poznaje svog Gospodara je faraon iako je u sebi čvrsto bio ubjeđen u Njegovo postojanje. Musa, alejhis-selam, mu je govorio:

لَقَدْ عَلِمْتَ مَا أَنْزَلَ هَٰؤُلَاءِ إِلَّا رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ بَصَائِرَ
«"Ti znaš da ovo nije dao niko drugi nego Gospodar nebesa i Zemlje, kao očigledna znamenja.» (Isra, 102)

Zatim o njemu i njegovom narodu kaže:

وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَا أَنْفُسُهُمْ ظُلْمًا وَعُلُوًّا ۚ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ
«I oni ih, nepravedni i oholi, porekoše, ali su u sebi vjerovali da su istinita, pa pogledaj kako su skončali smutljivci.» (Neml, 14)

Isti je slučaj sa današnjim komunistima i ateistima koji niječu postojanje Gospodara. Oni to niječu samo vanjštinom i iz oholosti a u svojoj unutrini znaju da nema ničeg što postoji a da ga nije neko stvorio, da nema stvorenja bez stvoritelja i da nema nijednog traga a da ne postoji onaj ko je ostavio taj trag. Uzvišeni kaže:

أَمْ خُلِقُوا مِنْ غَيْرِ شَيْءٍ أَمْ هُمُ الْخَالِقُونَأَمْ خَلَقُوا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ ۚ بَلْ لَا يُوقِنُونَ
«Zar su oni bez Stvoritelja stvoreni ili su oni sami sebe stvorili?! -Zar su oni nebesa i Zemlju stvorili?!Ne, nego oni neće da vjeruju.» (Tur, 35-36)

A što se tiče ostalog dijela svijeta, višeg i nižeg, i svih njegovih dijelova vidjet ćeš da svi svjedoče postojanje svog Stvoritelja i Vladara. Nijekanje Stvoritelja u ljudskoj prirodi i pameti je na stepenu nijekanja znanja jer ispravno znanje potvrđuje postojanje Stvoritelja. To što ateisti danas niječu postojanje Gospodara je zbog oholosti.

Pjesnik kaže:
Kako može biti nepokoran Allahu i kako ga može nijekati onaj što ga niječe. U svakoj stvari su Njegovi dokazi koji ukazuju da je On jedan.

Zaklinjanje nečim mimo Allaha

Izraz el-halef znači jemin tj., zakletva. Definicija zakletve bi bila da je to potvrda propisa uz spominjanje nekog ko se veliča na poseban način. Veličanje je Allahovo pravo. Nije dozvoljeno zaklinjanje nečim mimo Njega.

Postoji idžma'-konsenzus uleme da zakletva ne može biti osim Allahom, Njegovim imenima i svojstvima. Isto tako se jednoglasno slažu da je se zabranjeno zaklinjati nečim mimo Njega. Zaklinjanje drugim mimo Allahom, Azze ve Dželle, je širk. Tako ibn Omer, radijallahu anhu, prenosi da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: «Ko se zakune nečim mimo Allaha već je počinio širk ili uznevjerovao.» Bilježi ga Ahmed, Tirmizi i Hakim. Ovo se smatra malim širkom osim u slučaju ako onoga kime se zaklinje veliča do tog stepena da to prelazi u ibadet njemu. U tom slučaju to predstavlja veliki širk kao što je slučaj danas sa obožavateljima kaburova. Oni se boje onih koje veličaju od stanovnika kaburova više nego što se boje Allaha, Azze ve Dželle, i više ih veličaju nego što Allaha veličaju. Tako ako se od nekog od njih traži da se zakune onim koga on smatra evlijom i koga veliča neće se zakleti ako nije iskren u tome, a ako se od njega zatraži da se zakune Allahom zakleće se pa makar i slagao.


Zakletva predstavlja veličanje onoga kime se zaklinju ljudi a to pravo pripada samo Allahu, Subhanehu ve Te'ala. Obaveza je čuvati zakletve i tu stvar ozbiljno shvatati i ne pretjerivati sa zaklinjanjem. Kaže Allah, Subhanehu ve Te'ala: وَاحْفَظُوا أَيْمَانَكُمْ «a o zakletvama svojim brinite se» (Maide, 89), tj., ne zaklinjite se osim kada imate potrebu i u stanju kada govorite istinu i činite dobro. Jer stalno zaklinjanje ili laž ukazuju na omaložavanje Allaha, Azze ve Dželle, i neveličanje Njega. Ovo negira savršenstvo tevhida.

Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, u hadisu kaže: «S trojicom Allah neće razgovarati, niti će ih očistiti, njih čeka bolna kazna.», pa je u njemu spomenuo čovjeka koji ne kupuje i ne prodaje robu osim putem zaklinjanja. Hadis bilježi Taberani sa vjerodostojnim senedom.

Ova prijetnja se veže za mnoštvo zakletvi što ukazuje na zabranu čestog zaklinjanja iz poštovanja i veličanja Allaha, Subhanehu ve Te'ala. Također je zabranjeno lažno zaklinjanje Allahom, Azze ve Dželle, to je u fikhu poznato kao jemin gamus. Allah, Azze ve Dželle, je munafike opisao kao one koji se svjesno lažno zaklinju.

Iz svega pomenutog možemo izvući sljedeći rezime:

1. Zabrana zaklinjanja nečim mimo Allaha, Azze ve Dželle, kao što je zaklinjanje emanetom-sigurnošću, kabom ili Poslanikom, sallallahu alejhi ve sellem, te da to predstavlja širk.

2. Zabrana namjernog i lažnog zaklinjanja Allahom, Azze ve Dželle. To predstavlja jemin gamus.

3. Zabrana čestog zaklinjanja Allahom, Azze ve Dželle, pa makar čovjek bio iskren ako za time nema potrebe. Tako nešto predstavlja omalovažavanje Allaha, Subhanehu ve Te'ala.

4. Dozvoljenost zakletve kod potrebe i ako je čovjek iskren.